Landschappelijke inbedding en de verbetering van landschap vormden een inherent onderdeel van de opgave. Daarnaast vormde het bij elkaar krijgen van strakke budgetten en hoge ambities, en dat binnen een collectief ontwerpproces een van de centrale uitdagingen van het project. Dat was een hele bevalling. Maar het zijn dit soort sociale projecten die ons echt energie en hoop voor de toekomst geven! BuitenDelen is nu al een prachtige plek – en is op weg dat steeds meer te worden.

De Woonpioniers stonden de eerste initiatiefhuishoudens vanaf hun eerste schreden bij om samen het onderste uit de kan te halen qua biobased & energetisch slim bouwen. Via een collectief ontwerptraject zijn daarbij hoge ecologische ambities en strakke budgettaire kaders bijeen zijn gebracht. Vervolgens hebben zij in co-creatie met alle nieuwbouwbewoners ook geholpen bij het optimaal indelen van ieders woning. In sommige gevallen zelfs tot een uitgewerkt interieur aan toe. Ontzettend veel plezier is gehaald uit het samen met de bewoners ontwerpen van alle collectieve ruimtes.

En dat zijn er niet weinig! Een gezamenlijke woonkeuken in de oude deel, twee logiesverblijven daarboven. Een oude hooiberg met een bijeenkomstruimte, hobbyruimtes, opslag voor al het tuin- en erfgereedschap en de voorzieningen voor de elektrische deelauto’s die er komen. En een fikse gedeelde schuur voor fietsen met mogelijkheden tot groente en fruitopslag.

Van dichtbij is meegemaakt hoe zich hier gaandeweg een fantastische community van alle leeftijden heeft gevormd – die elkaar op een fijne vrije manier helpt om duurzamer en bewuster te leven.

En, hoewel de inrichting van het binnen-erf nog in volle gang is, is ook het landschap al flink opgebloeid met het neerstrijken van de BuitenDelers. Het vier hectare tellende perceel ontpopt zich tot een groene haven voor planten en dieren. Een gezamenlijke moestuin, nieuwe boomgaard, bloementuin, plas-draszone, kikkerpoel, houtwallen, heggen, hagen en kruidenrijke weide’s zijn door de bewoners gezamenlijk aangelegd en worden gezamenlijk onderhouden.

Het kan dus! Samen een erf delen, passend in het landschap. Sterker nog; het doet het landschap goed!

Dit project is in samenwerking gedaan met www.martenontwerpt.nl , die een belangrijke schakel was tussen het architectenbureau en de aannemer Mensink Bouwbedrijf en consorten.

Hoewel er her en der wel meer rood-voor-rood erfjes gebouwd zijn – is dit het eerste deelerf/ erfdelen project dat op deze manier en op deze schaal tot stand is gekomen, binnen de nieuwe ruimte die enkele provincies (de provincie Overijssel voorop) en gemeenten hier sinds recent toe bieden. Daarmee is het echt een pioniersproject en een primeur voor de Gemeente Deventer.

Aanvankelijk was het Hegius-gebouw bestemd voor het Gymnasium en de MMS. Later is de school onderdeel geworden van ROC Aventus, onder andere was de MEAO hierin gehuisvest. Na jarenlange leegstand heeft het gebouw nu een nieuwe invulling gekregen, waarbij een gedeelte publiekelijk toegankelijk is gebleven door de komst van het museum EICAS. EICAS (European Institute for Contemporary Art and Science) is een nieuw museum voor naoorlogse abstracte kunst.   

De grootste ontwerpuitdaging was, om in een historische binnenstad, een toevoeging te doen aan het gebouw om te duiden dat er een museale invulling van niveau is gehuisvest.  De bestaande kapvorm in combinatie met een kunstwerk en de noodzakelijke daglichttoetreding voor de bovengelegen appartementen heeft geleid tot de huidige vorm, waarbij het gehele dak is verglaasd. Het kunstwerk is gemaakt van geëmailleerde glaspanelen en de daglichttoetreding is gerealiseerd door royale profielloze glazen lantaarns en lichtstroken.  

De combinatie van een gemeentelijk monument en een kunstwerk van de Chinese kunstenaar Lu Xinjian op het dak op basis van de stilistische plattegrond van Deventer is bijzonder. In de serie “City DNA” heeft Lu Xinjian Deventer weergegeven in de DNA van de gebouwde omgeving. Waarbij het stadhuis en de beroemde vingerafdrukken zich verhouden tot het DNA van de bewoners van de stad Deventer. 

Het kunstwerk is gemaakt van geëmailleerde glaspanelen, zodat zonlicht de kleuren ook na verloop van tijd niet doen vervagen. Daarbij heeft glas een unieke glansgraad, zodat de aankleding van het dak een soort icing op de taart is geworden. De glazen lantaarns zijn uniek gelijmde glasconstructies zijn, zonder profielen. In deze toepassing is dit nog niet eerder uitgevoerd.  

Het project heeft ook landelijke erkenning gekregen. De transformatie van een gemeentelijk monument naar een museum en appartementen is door de TU Delft Faculteit  Bouwkunde uitgeroepen als een geslaagd voorbeeldproject voor Nederland en opgenomen in haar curriculum.  

Het Hegius is verduurzaamd. Achterzetwanden en -beglazing, PV cellen, lage temperatuursverwarming in combinatie met stadverwarming, laadpalen, WTW units en een  hoge isolatiewaarde.   

Snippen aan de Dijk bestaat uit vijf deelprojecten waarin circa 165 woningen worden gerealiseerd. In het oostelijke deel 37 verandawoningen en 6 patiowoningen. In het westelijke deel rijwoningen en 37 appartementen. In het middendeel zullen in de nabije toekomst appartementen worden gerealiseerd, deze zijn nog in ontwikkeling.

De 37 verandawoningen en 6 patiowoningen in het oostelijke deel (beide koop) zijn woningen in 2 en 3 lagen met een plat dak en een moderne uitstraling. De verandawoningen liggen aan groene autoluwe hoven. Door de natuurlijke lichte kleuren van de bakstenen, passen ze bij de parkachtige omgeving. De auto staat op loopafstand in een speciale parkeerstraat. Daardoor is de ruimte tussen de woningen helemaal autovrij. Achter heb je ook nog een besloten tuin.

De stedenbouwkundige setting rondom de groene hoven geven de verandawoningen een bijzondere uitstraling. Ondanks de beperkte omvang is dit een prettig buurtje met een geheel eigen identiteit. Daar waar de verandawoningen een heel open uitstraling hebben naar de omgeving hebben juist de patiowoningen meer introverte uitstraling die past bij de beschutte plek. Samen vormt dit toch een vanzelfsprekend geheel.

Bij de ontwikkeling van de stedenbouwkundige inpassing, in samenwerking met RRog stedenbouw en landschap, is goed gekeken naar de doelgroep waarvoor deze woningen ontwikkeld worden. Ontmoeten was een van de centrale thema’s. Dit is vertaald in een setting van verandawoningen rondom groene hoven. Terwijl de ouders op de veranda zitten kunnen de kinderen veilig spelen in de groene autoluwe hoven.

Op deze locatie aan de Schapenzandweg werd ruim 400 jaar geleden Smets Rande gebouwd. Een landhuis met allure dat het centrale punt was van landgoed Rande, met haar statige lanen en lange zichtassen. Duymaer van Twist kocht het landgoed in 1853, liet het ondertussen vervallen Smets Rande afbreken en bouwde 200 meter verderop Huis Nieuw Rande , waar nu Hotel-Restaurant Gaia gevestigd is. Het landgoed is in 1979 in het bezit van IJssellandschap gekomen. Het park, de opstallen en de directe omgeving zijn door IJssellandschap door de jaren heen opgeknapt en herstelt.

Bij dit ontwerp is rekening gehouden met de historische plek in combinatie met de mogelijkheden binnen de bouwbestemming. Het moderne landhuis is als zichtlocatie weer gepositioneerd binnen de oude gracht met de herstelde laan als zichtas. Ook wordt net als in vroegere tijden, het kenmerkende voorplein weer teruggebracht.

De grootste uitdaging was het bestemmingsplan, hierin was een lage goot hoogte, een lage nok en een max. volume opgenomen van 750m³.  De maximale breedte is opgezocht om zo wel recht te doen aan de grote landschappelijke elementen.

Het concept is een “shelter” met meerdere ‘schilderijen” naar het omringende landschap. Iedere kamer en raam heeft een ander landschapstafereel. De bakstenen schijf in het midden benadrukt de lange zichtlijn van het erfgoed die door het monoliet van het nieuwe monument doorsnijdt. De bijzondere vorm van de kap wordt in het interieur benadrukt door een bijzondere plafondhemel van eiken balken.

Dit huis laat zien dat je met een eenvoudig/eenduidig materiaalgebruik toch een expressief gebouw kunt maken. Het heeft een details en geen kleuren waardoor alle aandacht gaat naar de compositie in het landschap.  De entree “Lantaarn” is de enige afwijking; gemaakt van baksteen en het eindpunt van een lange zichtlijn.

Nieuw Smets Rande brengt weer betekenis aan deze “verloren plek” in het bos. Grachten, paden, bomen, lanen en zichtlijnen hebben door dit woonhuis weer een plek gekregen. Voor alle Deventernaren krijgt het wandelen hier een extra dimensie.

Een historisch landgoed dient met de tijd mee te gaan om toekomstbestendig te blijven. Daarnaast is het voor IJssellandschap als particuliere stichting belangrijk om lange termijn inkomsten te generen. Dit om behoud, herstel en ontwikkeling van het (IJssel)landschap en de cultuurhistorische elementen te waarborgen zodat mens, plant en dier er tot in lengte van dagen van kunnen genieten. IJssellandschap heeft er daarom voor gekozen om deze historische plek opnieuw in te vullen samen met een particulier, die met respect voor de historie wil investeren in een duurzame ontwikkeling.   Wandelaars, maar ook de planten en ook de dieren (vijver partij) genieten met elkaar van deze oase in het bos.

De Tuinen van Zandweerd is een natuurinclusieve woonwijk, ontwikkeld in een gebied aan de rand van Deventer, waarin mens, plant en dier harmonieus samenleven. Deze nieuwe wijk ligt in een oude zijtak van de IJssel, dicht bij de natuur en het groen van de omgeving. ‘Het project dient als proeftuin voor de wijk van morgen, waarin duurzaamheid, collectiviteit en participatie centraal staan. In de tuinen van Zandweerd is ruimte voor duurzaam, ontspannen en gezond wonen in een tuinenlandschap. Het stedenbouwkundig plan voor deze natuurinclusieve wijk is ontworpen door Urhahn Stedenbouw en strategie. De verscheidenheid aan kavels en woningen creëert een natuurinclusieve wijk die is opgebouwd volgens de persoonlijke wensen van de toekomstige bewoners. De woningen voldoen aan de eisen van de zogenaamde ‘checklist Natuurinclusief Bouwen’, waardoor inclusiviteit in het ontwerpproces van alle woningen is geïntegreerd. De wijk is ook aangesloten op een warmtenet dat gebruik maakt van restwarmte van de rioolwaterzuivering.

Roffaa Architecture wil uitdaging aan gaan om de ecologische voetafdruk van de bouwindustrie te verkleinen door de Restklezoor te introduceren. Dit product, de reststroom van het zagen van steenstrips, geeft een nieuw leven aan anders onbenutte bronnen.

Wat de Restklezoor echter vooral onderscheidt, is de onverwachte esthetiek ervan. Het materiaal vertelt een verhaal van hergebruik en vernieuwing, waarbij de geschiedenis van de gebruikte restmaterialen subtiel is ingebed in het ontwerp. Het resultaat is architectuur met karakter, waar duurzaamheid samensmelt met creativiteit. Dit is het eerste huis waarin de Restklezoor is toegepast in de gevel.

Dit woonproject is zo ontworpen om in harmonie te zijn met de natuurlijke omgeving, waarbij groene ruimtes en milieuvriendelijke elementen zijn geïntegreerd. Bovendien onderstreept het gebruik van circulaire materialen, zoals de Restklezoor, om de milieu-impact te verminderen. Het project richt zich niet alleen op milieu, maar bevordert ook sociale duurzaamheid door gemeenschaps interactie en individuele expressie binnen het ontwerpproces te stimuleren. Beide woningen weerspiegelen de persoonlijke behoeften en voorkeuren van de bewoners, wat een gevoel van eigenaarschap en verbondenheid met de omgeving bevordert.

Roffaa Architecture wil uitdaging aan gaan om de ecologische voetafdruk van de bouwindustrie te verkleinen door de Restklezoor te introduceren. Dit product, de reststroom van het zagen van steenstrips, geeft een nieuw leven aan anders onbenutte bronnen.

Wat de Restklezoor echter vooral onderscheidt, is de onverwachte esthetiek ervan. Het materiaal vertelt een verhaal van hergebruik en vernieuwing, waarbij de geschiedenis van de gebruikte restmaterialen subtiel is ingebed in het ontwerp. Het resultaat is architectuur met karakter, waar duurzaamheid samensmelt met creativiteit. Dit is het eerste huis waarin de Restklezoor is toegepast in de gevel.

Dit woonproject is zo ontworpen om in harmonie te zijn met de natuurlijke omgeving, waarbij groene ruimtes en milieuvriendelijke elementen zijn geïntegreerd. Bovendien onderstreept het gebruik van circulaire materialen, zoals de Restklezoor, om de milieu-impact te verminderen. Het project richt zich niet alleen op milieu, maar bevordert ook sociale duurzaamheid door gemeenschaps interactie en individuele expressie binnen het ontwerpproces te stimuleren. Beide woningen weerspiegelen de persoonlijke behoeften en voorkeuren van de bewoners, wat een gevoel van eigenaarschap en verbondenheid met de omgeving bevordert.

Door in alle facetten van het ontwerp (positionering op de kavel, indeling van de woning, materiaalgebruik binnen en buiten, detaillering, enz.) principiële ontwerpkeuzes te maken vanuit de wens tot verbinding en overdaad te mijden is er een plek is ontstaan dat rust en helderheid uitstraalt. De woning opent zich naar de grote achtertuin met zicht op de bosrand. Het L-vormige hoofdvolume is zo gedraaid op de kavel dat de blik vanuit de woning niet frontaal op het bos gericht is. In plaats hiervan kijken de bewoners langs de bosrand weg en krijgen op deze manier ook de lucht in hun blikveld. Het geheel voelt hierdoor ruimtelijk aan ondanks de nabijheid van het bos.

In de kom van het L-vormige hoofdvolume is er een ruim terras met een stalen pergola met geïntegreerde zonwering voor de beschutting. Deze is door zijn heldere vorm een verlenging van de architectuur van de woning. Het staal komt ook terug in de gevels in de constructie van de schuifluiken, dakranden en abstracte luifels die als petjes de zon tegenhouden. De schuifluiken zorgen voor een afwisselend gevelbeeld en geven de mogelijkheid van zonwering tijdens warme zomerdagen.

De gevels zijn uitgevoerd in hout. Gekozen is voor NobelWood van Foreco dat met biobased chemie verduurzaamd is en in de loop der jaren mooi vergrijst onder invloed van het zonlicht. De daken zijn voorzien van mos sedum en zorgen voor isolatie en opslag van regenwater. Bovendien draagt het bij aan de biodiversiteit om de woning door de aantrekkingskracht op vogels en insecten.

In zijn algemeenheid zijn (vanzelfsprekend) zoveel mogelijk natuurlijke materialen gebruikt en is getracht een energiezuinige woning te maken. Er zijn groendaken toegepast en natuurlijk ontbreken de zonnepanelen niet.

Maar de duurzaamheid schuilt met name in het vermijden van overdaad en de zorgzaamheid van de bewoners voor hun natuurlijke omgeving. Hiervoor is onzes inziens het contact met deze omgeving essentieel. Een mooi voorbeeld zijn de houten schuifluiken die in het project zijn toegepast. Er is bewust gekozen voor een low tech oplossing i.p.v. geautomatiseerde screens omdat de bediening ervan ook een contactmoment is met buiten. Daarnaast zorgen de luiken dat de verschijningsvorm van de woning steeds verandert, afhankelijk van de weersomstandigheden.